• Wim Govaerts

Motivatie

Motivatie. Een woord dat de afgelopen maanden vrijwel dagelijks valt, als het gaat over het vinden van manieren om mensen nog even te helpen doorbijten bij alweer een nieuwe verlenging van de coronamaatregelen.


Ook in onze wereld, die van online leermiddelen, blended learning en leercampagnes valt de term motivatie regelmatig. Niet dat kandidaten bij ons moeten doorbijten om door te gaan tot het einde van de cursus – althans dat hopen we 😊.


De motivatie waar wij het over hebben heeft doorgaans betrekking op gedragsverandering en de intrinsieke wil om een bepaald gedrag aan te leren. Vaak komt het er bij e-learning immers niet zozeer op aan om mensen echt diepgaande nieuwe inhoud aan te leren, maar wel om hen te enthousiasmeren en te motiveren tot het wijzigen van hun gedrag. Hier hebben we het dan over intrinsieke motivatie, motivatie die uit jezelf komt. Dit in tegenstelling tot extrinsieke motivatie, genre “Als je braaf je bord leegeet, krijg je een snoepje.” Dan eet Loesje de spruitjes niet op omdat ze er zelf van overtuigd is dat spruitjes gezond of lekker zijn, maar gewoon omdat ze het vooruitzicht heeft op een beloning. Op korte termijn werkt dat, maar bij een volgende maaltijd… inderdaad.


Inwerken op de intrinsieke motivatie is complexer dan snoepjes uitdelen. Je wil dan dat mensen uit eigen beweging een betere keuze maken of beter gedrag stellen. Gewoon omdat ze weten dat het (op langere termijn) beter is. Voor zichzelf, voor hun omgeving, … of vanuit hun overtuiging, hun moreel kompas.


Een belangrijke factor voor gedragsverandering is herhaling. Ja, Loesje zal na twintig keer spruiten op het menu waarschijnlijk wel wennen aan de smaak. Maar die twintig keer herhalen is nog veel belangrijker als je echte -intrinsiek gemotiveerde- gedragsverandering nastreeft, b.v. als je je voorneemt om voortaan drie keer per week naar de fitness te gaan.


Die eerste keer is makkelijk, en de tweede en de derde keer lukken doorgaans ook nog wel… Maar het is pas nadat je tig keer bewust voor de keuze hebt gestaan en er bewust voor hebt gekozen om je sporttas te pakken en te vertrekken, dat die keuze de kans krijgt om uit te groeien tot een nieuwe gewoonte.


In het begin ben je nog kwetsbaar op dat keuzemoment: als je dan je sportschoenen niet meteen terugvindt of je je sporttas nog moet maken, is het momentum vaak al gepasseerd. Daarom kun je bij het aanleren van een nieuwe gewoonte ook best een strenge routine aanhouden, mooi voorbereid en strak ingepland. Dan vermijd je een mogelijke misstap of een zwak moment.


Het is pas als het nieuwe gedrag al de kans heeft gekregen om een beetje in te slijten, dat je zachtjesaan de teugels kunt vieren. Als je al drie maanden gaat fitnessen en je dat niet meer als een corvee beschouwt, maar integendeel als een leuke manier van ontspanning met veel voordelen en mogelijkheden, is dat gedrag stilaan een gewoonte aan het worden. Dan maakt het niet meer zoveel uit dat je je sporttenue nog moet samenrapen voor je workout. (Bewust) gedrag wordt dan een (onbewuste) gewoonte. Goe bezig! 😊


Maar opgelet, de duivel loert altijd om de hoek. AL-TIJD! Je kunt aangeleerd gedrag namelijk niet “ont-leren”. Als jij vroeger, voordat je naar de fitness ging, jarenlang de gewoonte had om na het werk met een zak chips en een fles cola in de zetel te ploffen, … dan -sorry, spoiler alert!- dan ben je daar gewoon keigoed in en dat kan je niet afleren.


Je kunt er alleen alternatief gedrag naast zetten, en dat nieuwe gedrag zo vaak herhalen dat het net zo diep is ingesleten als het oude gedrag, je oude gewoonte. De nieuwe en de oude gewoonte bestaan dan naast elkaar, evenwaardig.


Of toch bijna evenwaardig… Want in moeilijke momenten, bij stress, vermoeidheid of een moment van onoplettendheid kan het gebeuren dat het oude gedrag zomaar plots de bovenhand neemt. Dan “verval je in een oude gewoonte”. En voor je het weet, zit je weer in het oude straatje. Met een zak chips en een fles cola, inderdaad.


De learning architects en instructional designers bij Epyc bijten zich maar wat graag vast in verandertrajecten en complexe leercampagnes met gedragsverandering als doel. Ze puzzelen dan een leercampagne in elkaar met e-learning, postercampagnes, live sessies, interactieve opdrachten en cases, infosessies op de werkvloer, enz. En ze gaan zo lang door tot het helemaal ingesleten is, beloofd!