• Dieter Blancquaert

Uw moeder is mijn moeder niet.


moedertaal illustratie blogpost talen

Vandaag is het internationale dag van de moedertaal.

Maar wat is een moedertaal precies?

Volgens Van Dale is de moedertaal de "taal van het land waar iemand geboren is".

Als Belgen moeten we deze betekenis kritisch bekijken. We zijn allemaal geboren in hetzelfde land dat meer dan één officiële taal heeft. In de praktijk weet iedereen dat meer dan de helft van de Belgen (mensen die in België geboren zijn) niet de landstalen beheerst. Bovendien zijn er ook een significant aantal immigranten, die als moedertaal niet de taal van het land waar ze geboren zijn leren. Deze betekenis is dus niet helemaal correct.

Wikipedia geeft deze definitie:

"Een moedertaal (…) is een taal die tijdens de jeugd, zonder formeel taalonderwijs, wordt verworven."

Hiermee valt wel te werken.

We bekijken twee onderdelen meer in detail:

… een taal die tijdens de jeugd (…) wordt verworven.

Het vermogen om een taal te verwerven hangt samen met de leeftijd. Hoe ouder een kind wordt, hoe minder een taal kan verworven worden. Vanaf 10-12 jaar, daalt dit vermogen drastisch, en moet een taal eerder aangeleerd worden. Een aangeleerde taal moet je onderhouden en vereist oefening, zoniet kan je alles grotendeels vergeten.

Een moedertaal vraagt dit niet. Eens je met de fiets kan rijden, beheers je die vaardigheid en kan je dat voor de rest van je leven. Net zo met een moedertaal. Als je die langdurig niet gebruikt, vermindert de kennis, maar je blijft in staat ze te gebruiken (in haar originele vorm).

Een moedertaal leren we zonder formeel taalonderwijs. Dit heeft enkele belangrijke gevolgen:

  1. Het leren vertrekt niet van leerdoelen.

  2. Er komt geen didactiek aan te pas.

  3. Iedereen leert op eigen tempo.

  4. Iedereen leert andere dingen, afhankelijk van de context.

Ondanks deze gevolgen, slagen de meeste kinderen erin om zich de moedertaal eigen te maken en een 'taalgevoel' voor die taal te hebben. Dit gevoel is wel niet voor iedereen binnen eenzelfde taalgebied hetzelfde, maar dat staat een goed begrip niet in de weg. Zo voelen in het Vlaamse taalgebied Oost- en West-Vlamingen sommige dingen anders aan.

Je moedertaal is dus even uniek als je moeder, ook al heb je het niet alleen van haar geleerd…